Textinn hér fyrir neðan er úr meistararitgerð Sigrúnar Þorgeirsdóttur sem ber heitið Starfsmótun og vellíðan sérfræðinga. Ritgerðina er hægt að nálgast í heild sinni hér.

Starfsmótun (job crafting)

Wrzesniewski og Dutton voru fyrstar til að nota hugtakið starfsmótun. Í þeirra huga samanstendur starf af tvennu; verkum (e. tasks) og samskiptum. Þær lýsa starfsmótun sem skapandi ferli sem felst í því sem starfsfólk gerir til að móta eigin störf innan þeirra marka sem því eru sett, oft án vitundar yfirmanna eða samstarfsfólks. Með starfsmótun breytir starfsfólk meðvitað annars vegar viðhorfum sínum til verka og samskipta, og hins vegar hvernig það vinnur verkin, á í samskiptum og myndar tengsl á vinnustað. Þessar aðgerðir breyta bæði hönnun starfsins og félagslegum þáttum í starfsumhverfinu, sem hefur þannig áhrif á bæði tilgang starfsins í huga starfsmannsins og hvernig hann skilgreinir sjálfan sig í starfi (Wrzesniewski og Dutton, 2001). 

Kulnun í starfi er eitt af mikilvægustu viðfangsefnum vinnumarkaðarins í dag (Aspelund og Tatel, 2023). Christina Maslach (2011), sem er einn helsti vísindamaður á sviðinu, bendir á að besta leiðin til að koma í veg fyrir kulnun sé að efla virka helgun í starfi. Maslach bendir jafnframt á að þau sem eru virk í starfi séu betur í stakk búin til að takast á við áskoranir og líklegri til að jafna sig í kjölfar álags. Ein leið til að efla virkni einstaklinga er starfsmótun (e. job crafting). Þær niðurstöður rannsókna á starfsmótun sem koma oftast fram eru jákvæð áhrif hennar á virka helgun í starfi (Hakanen o.fl., 2018) en starfsmótun bæði kemur af stað og viðheldur virkni í starfi (Demerouti, 2014).

Það sem kom skýrast fram í rannsókninni, þar sem tekin voru viðtöl við 10 ólíka sérfræðinga sem allir njóta sín í starfi, er að þau upplifa sálrænt öryggi á vinnustað.

Sálrænt öryggi (psychological safety)

Sálrænt öryggi snýst um að skapa öryggi í samskiptum á milli einstaklinga og það mótast innan teyma (Edmondson og Lei, 2014). Það endurspeglast í einstaklingum sem eru óhræddir við að láta rödd sína heyrast. Þeir geta sagt frá hugmyndum sínum og áhyggjum, spurt spurninga og viðurkennt mistök, án ótta við neikvæð viðbrögð samstarfsfólks (Edmondson, 2019). Sálrænt öryggi eykur ánægju af starfinu og gerir teymum og skipulagsheildum kleift að læra og ná árangri. (Edmondson og Bransby, 2023). Sálrænt öryggi er jafnframt einn af þeim þáttum sem hefur áhrif á upplifun fólks af því að tilheyra á vinnustað (Waller, 2021) en sú upplifun skapast þegar fólk sýnir heiminum sitt sanna sjálf, sinn eigin ófullkomleika (Brown, 2015).

Viðmælendur lýstu mikilvægi þess að finna fyrir öryggi í samskiptum, að hafa opin skoðanaskipti og að auðvelt væri að leita eftir aðstoð. Þegar Ómar talaði um öryggi í samskiptum sagði hann: „Það er mjög mikið öryggi hérna til að láta í ljósi sína skoðun, láta í ljós að ég hafi ekki skilning á einhverju eða þurfi aðstoð við eitthvað.“ Ingunn sagði það sama gilda á hennar vinnustað og því væri mjög vel tekið þegar hún þyrfti aðstoð eða væri opinská um það sem hún kynni ekki. „Ég þarf oft að biðja ýmsa sem hafa unnið hérna lengi að útskýra hlutina fyrir mér eins og ég sé átta ára … því er vel tekið.“ Ragna sagði stuðning samstarfsfólksins skipta sköpum, án hans væri vinnan mjög erfið, hún sagði: „Án þess stuðnings sem þú þarft þá er þetta mjög erfitt.